Festiwal Literatury Kobiet GRYFIA, czyli do czego służy literatura?


Idea Festiwalu Literatury Kobiet Gryfia

Idea Festiwalu Literatury Kobiet Gryfia, towarzyszącego organizowanemu przez „Kurier Szczeciński” ogólnopolskiemu konkursowi literackiemu Nagroda Literacka dla Autorki Gryfia, powstała w 2011 roku. Festiwal ma na celu propagowanie pogłębionego czytania  literatury współczesnej, wiążącego wiedzę akademicką z potrzebami poznawczymi i emocjonalnymi współczesnych czytelniczek
i czytelników.

Wydzielenie literatury kobiet z obszaru piśmiennictwa współczesnego ma na celu przełamanie stereotypów upodrzędniających twórczość kobiet. Drogą do tego jest merytoryczna refleksja  nad tekstami reprezentującymi prozę popularną i naukową, poezję
i autobiografię. Mamy zamiar zmieniać zakres pojęcia „literatura kobieca” i pokazywać, że najważniejsze są przepływy między książkami, autorkami, czytelniczkami i czytelnikami. Wychodząc z tego założenia, nie odrzucamy literatury rozrywkowej i nie uciekamy od pytań
o miejsce trudniejszych tomów w bibliotece tworzonej przez kobiety.

Uniwersytet a Festiwal

W Instytucie Polonistyki i Kulturoznawstwa od dwudziestu lat prowadzimy między innymi badania nad czytelnictwem, kulturą współczesną, historią literatury kobiet, regionalizmem, wpływem kategorii płci na tekst literacki. Piszemy dwudziestowieczną historię literatury kobiet, poszerzamy wiedzę o kanonie literackim, mechanizmach jego ustanawiania. Nie od dziś wiadomo, że czytelnictwo jest zróżnicowane także ze względu na płeć, istnieją powieści korzystające z estetyki bliskiej mężczyznom i takie, które są pisane z myślą
o kobietach. Podział ten jednak nie jest ani prosty, ani zamknięty. Może stanowić punkt wyjścia do jednej z odpowiedzi na ważne pytanie:
do czego służy literatura? Na przykład pomaga nam żyć, rozumieć siebie i otoczenie, zmiany społeczne, historię, politykę, uczucia
i wybory duchowe. Taka odpowiedź brzmi oczywiście tradycyjnie, ale być może taki zwrot ku tradycji, w sytuacji ekspansji materialnej nowoczesności, jest potrzebny.

W czasach hipermarketów z książkami zmienia się rola Uniwersytetu, zwłaszcza zaś humanistyki i filologii: od nauki wymagamy dziś,
by była pożyteczna. Festiwal Literatury Kobiet Gryfia jest takim, odpowiadającym współczesności, zastosowaniem praktycznym wiedzy akademickiej. 

Odbiorcy Festiwalu Literatury Kobiet Gryfia

Głównymi bohaterkami Festiwalu są finalistki Nagrody Literackiej dla Autorki Gryfia. Poza spotkaniami autorskimi, proponujemy konferencję krytycznoliteracką, warsztaty przeznaczone dla odbiorców z różnych grup wiekowych (od przedszkola do Uniwersytetu Trzeciego Wieku), dyskusje o filmach, tematyczne wycieczki po mieście. Program pierwszej, a także obecnej edycji Festiwalu stanowi serię prób wciągnięcia w rozmowę zarówno tych osób, które wiedzą lub domyślają się, do czego służy literatura, jak i tych, które dopiero chcą się tego dowiedzieć. Rozszerzamy kręgi dyskusyjne, proponując wdrożenie wiedzy humanistycznej w przestrzeń społeczną miasta i  regionu. Nasz Festiwal ma być więc okazją do przeżywania spotkań z pisarkami i miejscem zadawania diagnostycznych pytań dotyczących kultury i społeczeństwa.

Festiwal Gryfia 2013

W roku 2013 tematem przewodnim czynimy „Kobiety i pieniądze”. Zgodnie z przesłaniem Virginii Woolf, do twórczości potrzebny jest własny pokój i własny dochód. Czy literatura może być dzisiaj źródłem utrzymania? W jaki sposób finansowana jest kultura? Zadamy takie pytania, lecz ważniejsza będzie refleksja nad tym, czy literatura odzwierciedla i pomaga zrozumieć ekonomiczną pozycję kobiet
w historii i współczesności. Jeśli zakładamy, że należy podtrzymywać nawyk czytania, który pomaga nam żyć, motyw pieniądza wydaje się
w sam raz na czasy kryzysu i przełomu, także w Polsce, w Szczecinie, w momencie wprowadzania zmian w szkolnictwie wyższym. Wkładem humanistyki w gospodarkę jest bowiem umiejętność rozwijania refleksji nad rzeczywistością i taką właśnie refleksję nasz Festiwal proponuje.